SZKLARSKA PORĘBA
KOŚCIÓŁ FILIALNY POD WEZWANIEM MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ

Najstarszy udokumentowany obiekt murowany w Szklarskiej Porębie, wzmiankowany (wtedy pw. Bożego Ciała) w 1488 roku, a więc sięgający swą metryką początków Szklarskiej Poręby. Wcześniej istniała tutaj niewielka osada i najstarsza na Śląsku huta szkła (około 1366 rok). Obecny kościół jest przebudową z 1652 roku. Od połowy XIX wieku Szklarska Poręba stała się modnym, dynamicznie rozwijającym się ośrodkiem turystycznym. Parafię powołano ponownie w 1888 roku. Obecnie kościół pełni funkcję cmentarną. Jest zbudowany na prostym planie nawiązującym dyspozycją przestrzenną do średniowiecznej. Do kwadratowego prezbiterium przylega prostokątna nawa. Pomiędzy prezbiterium, a nawą wbudowano wieżę z hełmem, na którym chorągiewka ma datę 1663. Prezbiterium jest sklepione krzyżowo. Polichromia stropu pochodzi z XIX wieku. Z dawnego wystroju zachował się ołtarz główny z drugiej ćwierci XVII wieku o cechach późnomanierystycznych (ornament okuciowy) oraz ambona z tego samego okresu. Na zewnątrz o mur kościoła stoją oparte kamienne płyty nagrobkowe, m.in. C.C. Preusslera – Klose, znanej rodziny szklarskiej. W pobliżu usytuowany dawny kościół ewangelicki, obecnie pw. Niepokalanego Serca NMP, wzniesiony w latach 1755 – 1786, wg projektu Chrystiana Feistera. Jest to skromna budowla z salowym wnętrzem. Uwagę zwracają kryształowe żyrandole z XVIII i XIX wieku, ambona i organy wmontowane w empory. Na ścianie i parapecie empory znajdują się obrazy Vlastimila Hofmana – ucznia Jacka Malczewskiego.

„MŁYN ŚW. ŁUKASZA”

Do ciekawszych i stosunkowo dobrze zachowanych budowli w Szklarskiej Porębie powszechnie zaliczany jest budynek przed wojną znany jako „Lukasmühle” – „Młyn św. Łukasza”. Budowla z 1870 roku była początkowo młynem, karczmą i tartakiem. Obiekt strawił pożar i w latach 1920 – 1922 przystąpiono pod kierownictwem radcy budowlanego Franza E. Schumana do odbudowy. Z dawnej budowli pozostały kamienne mury piwnic. Właścicielem obiektu był Ewaryst Töpfer. Dla realizacji remontu, a właściwie budowy nowego obiektu, nawiązane zostało towarzystwo „Kunst und Gewerbehaus G.m.b.H.”. Celem towarzystwa była opieka nad rodzimą śląską sztuką. Architektonicznie obiekt nawiązywał do chat wiejskich o konstrukcji przysłupowo – zrębowej, krytych gontem bądź łupkiem. Po odbudowie właściciel obiektu udostępnił kilka sal grupie artystów osiadłych w Szklarskiej Porębie, zwanej jako Bractwo św. Łukasza założone przez Hermana Hendricha. Pierwszą wystawę otwarto 09.09.1922 roku. Wzięli w niej udział m.in. prof. Hanns Fechner, prof. Arnold Busch, Geogr i Joachim Wichmann i Cirillo dell' Antonio – rzeźbiarz ze Szkoły Rzemiosł Artystycznych w Cieplicach. Stowarzyszenie liczyło jedenastu członków. W młynie wystawione były ich prace. Pod koniec XIX wieku Szklarska Poręba stała się modnym miejscem wypoczynku. W tym okresie zaczęli tutaj licznie przybywać przedstawiciele świata nauki, literatury i sztuki. Zauroczeni pięknem gór i bliskim kontaktem z nieskażoną przez cywilizację naturą decydowali się na osiedlenie. Powstają w tym okresie zarówno pensjonaty, jak i przytulne wille. Carl Hauptmann, brat słynnego Gerharta, niemiecki dramaturg, zakupił w 1890 roku stary wiejski dom i po remoncie zamieszkał w nim już rok później. Dzisiaj mieści się tutaj oddział Muzeum Okręgowego w Jeleniej Górze.